KALE'Yİ TANIYALIM
KALE'Yİ TANIYALIM
  KALE SURLARI (KALE HÖYÜĞÜ)

 

Foto 1:

 

Kale İlçesi, Kale Mahallesi, Köyiçi Mevkii’nde yer alan Kale Höyüğü, Kale İlçesi’ne 4 kilometre uzaklıktadır. Malatya-Elazığ yolunun 4 kilometre güneyinde yer almaktadır. 15-20 metre yükseklikte, İzollu Ovası’na hâkim olan tepe üzerinde köy evleri vardır.

 

Defineciler tarafından tahrip edildi

Roma-Bizans döneminde savunma ve gözlem amaçlı kale surları inşa edilmişti. İç kısımda bölmeler halinde devam eden sur, bir bütünlük göstermemektedir. Horasan sıva harcı ve moloz taş kullanılarak yapılan kale surları, günümüz köy evlerinde kullanmak için taş sökülerek ve defineciler tarafından tahrip edilmiştir. Yüzeyden toplanan el ve çark yapımı seramiklere ve kale surlarına bakarak, höyüğün Kalkolitik Dönem’den Orta Çağ’a kadar kesintisiz iskân gördüğü söylenebilir.

 

Restorasyon için kazma vuruldu

Kale Belediyesi ile Kültür ve Turizm Bakanlığı işbirliğinde hazırlanan protokol gereğince Kale Surları’nın restorasyonu amacıyla ilk kazma vuruldu. Kale Belediye Başkanı Cemal Akdemir’in uzun uğraşlarının neticesinde Kale İlçesi’nin adını aldığı Kale Surları’nın onarımı için İnönü Üniversitesi kazı ekibinden Prof. Dr. Salim Çöhçe, Doç. Dr. Recep Özman, Yrd. Doç. Dr. Sevgi Dönmez'in katılımlarıyla çalışmalar başlatıldı. Kale Surları’nın tadilatı ve günyüzüne çıkarma çabaları titizlikle yürütülüyor. Başkan Cemal Akdemir, “Tarihi surlarımız, Kale turizmi açısından büyük önem taşımaktadır. Bu sebeple Kale'ye ve tarihimize hak ettiği değeri kazandıracaktır.” dedi.

 

……………………………………………………………………

 

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------

İZOLLU KAYA KİTABESİ (YAZITI)

 

Eski adı ‘İzollu’ olan Kale, zengin bir geçmişe sahip. Eski çağlarda Mezopotamya güzergâhının tam geçit yerinde yer alan İzollu, sonraları ‘Dersaadet’ ana yolunda olunca güvenlik noktaları oluşturuldu. Böylece bölge kaleler ve höyüklerle zenginleştirildi.

 

Karakaya Barajı inşa edilince kurtarma çalışması

1976-1987 yılları arasında ‘Karakaya Barajı’ inşa edilince Kale’nin tarihî de gündeme geldi. M.Ö. 8 bine uzanan İzollu-Cafer Höyük, sonraları, 1979’da Pirot, Köşgerbaba, İmamoğlu ve Değirmendere’de kazılar yapıldı. ‘Neolitik’ ve kireç taşından yapılmış heykeller, toprağı ilk işleme araçlarından bıçak, orak, ok uçları, keski ve delgiler çıktı. Bunlar, Malatya Müzesi’nde koruma altına alındı. Höyükler ve meşhur İzollu Kaya Kitabesi (Yazıtı) kurtarılamadı. Elazığ’ın Baskil İlçesi İzollu Köyü Habibuşağı yolunda bulunan bu eser, Avrupa Konseyi Doğal ve Kültürel Varlıkları Koruma Envanteri (D.K.V.K.E.) ve Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nce tespit edildi.

 

Mulajı (alçı) Malatya Müzesi’nde

Yurt içinden ve yurt dışından arkeologlar ve tarihçilerin dışında gönüllü Malatyalı araştırmacılardan Celal Yalvaç, Sabri Kelemeroğlu ve Huseyin Çolak boş durmadı. İmkânları dahilinde fotoğraflar çekti, yerinde bilgiler topladı. Bunlardan biri de Kömürhan Köprüsü yakınında, aslı suyun 34 metre altında kalan İzollu Yazıtı’dıydı. Mulajı (alçı) Malatya Müzesine taşındı. Önyüzü ustalıkla düzlenen dik bir kaya üzerine, 15-20 cm derinliğinde oyulmak suretiyle kazılarak yazıldı. Urartu kralı III. Sarduri (M.Ö.750-733)’ye ait.

 

Kitabe neyi anlatıyor?

İzollu Kaya Kitabesi’nde şunlar yazar: “Tanrı Haldi ilerledi. Onun silahları öldürücüdür. Şahu’nun oğlu Hilaruada, Melitealhilerin ülkesinin kralı, Argişti’nin oğlu Sarduri’nin önünde baş eğdi. Haldi güçlüdür, Haldi’nin silahları güçlüdür.”

 

Argişti’nin oğlu Sarduri ilerledi. Sarduri şöyle der: “Fırat pürüzsüzdü (durgundu). Oradan karşıya geçen hiç bir kral yoktu. Ben Tanrı Haldi’ye dua ettim. Urartu Tanrıları Teişeba’ya, Şivini’ye dua ettim, istekte bulundum. Tanrılar beni dinlediler, bana yol açtılar. Tumeiski (Kömürhan’da, adına Tomisa denilen kale) önünde, askerlerimin arasında karşıya geçtim. Aynı günde ülkeye doğru ilerledim. Kawala’nın güneyini aldım. Melitea’nın (Malatya’nın eski adı)  kuzeyindeki dağlık bölge olan Karnişi’ye dek (Mezopotamya-Batı Anadolu yolu üzerinde, Kayseri dolaylarında bir ticaret kenti. Kaniş olarak da bilinir) vardım. Zab’anın gerilerindeki Muşani’ye dek gittim. 14 kale ve 70 kenti bir günde ele geçirdim. Kaleleri yerle bir ettim. Kentleri yıktım. 50 savaş arabası ele geçirdim. Savaştan dönerken, tahkim edilmiş olan kral Hilaruada’nın kenti Sasi’yi (Urartu devletinin başkenti Van veya Van gölü yakınlarında bir şehir) muhasara ettim. Savaşla aldığım eşya, erkek, kadınları oradan yurduma getirdim.”

 

Şarduri şöyle der: “İçeri girip emrettim. Melitea muhasara edilsin. Hilaruda da geldi, önümde ayaklarıma kapandı ve kendini affettirmek istedi. Merhamet gösterdim. Altın gümüş eşyayı ganimet olarak Urartu’ya taşıdım. Onu vergiye bağladım. 9 kaleyi o ülkeden ayırıp, kendi topraklarıma kattım. Huzani, Yaurahi, Tumeişki Vasini, Manunui, Aruşi, Gulbitarrini, Taşe, Guera’nın Taşesi, Meluiani, Haldi’nin yüceliği ile Argişti oğlu Sarduri güçlü kraldır. Yücedir. Urartu’nun kralıdır. Tuşpa şehrinin prensidir.”

 

Not: Haldi: Kral. Haldi’nin Van’dan gelip güçtü ordusuyla Fırat’ı geçmek için kaldığı yerin şimdi demiryolu köprüsünün doğu yakasındaki ‘Herdi Nahiyesi’ olduğu söyleniyor.

Kaynak: Mehmet Ali Cengiz’in İzollu (Kale) isimli kitabı.

……………………………………………………………………

 

KÖMÜRHAN

Kale’de en belirgin tarihi yer, Kömürhan’dır. Bu ismi neden aldığı, ne zaman inşa edildiğine dair yazılı bir kanıt yoktur. Buna rağmen, Osmanlı Padişahı IV. Murat’ın Bağdat seferi sırasında ya da daha önceki çağlarda yapılmış olabileceği sanılır. Doğu Anadolu ve Güneydoğu’nun bir kesiminin, Orta Anadolu ve Akdeniz’e ulaşımında kullanıldı. Fırat’ın selinden ve taşkınlardan korunan su, toplanıp dar bir geçide yönelir. Aynı zamanda Halep-Bağdat ve Kayseri-Bağdat yolları üzerinde en güvenilir yerdedir.

 

Toprağı kül rengini andırdığı için yörenin Kömürhan isminin verilmiş olabileceği söylenir. Aşiret göçlerinde, kervanlar ve askeri birliklerin geçişleri uzun sürdüğünden burada ‘kümelendikleri’, dolayısıyla ‘toplanma yeri’ anlamına geldiği de anlatılır. Hatta ‘Kamu Han’, yani herkesin yararlanacağı yer manasında kullanılır. Geçişler bazen günler, haftalar ve aylar sürmüştür.

 

Kaynak: Mehmet Ali Cengiz’in İzollu (Kale) isimli kitabı.

……………………………………………………………………

PİROT  CAFER HÖYÜK

 

Karakaya Baraj Gölü altında kalan Pirot Höyük (İkiz Höyük), Kale’de çok eski zamanlardan beri yerleşimin olduğunu göstermektedir. Malatya ilinin yaklaşık 42 kilometre doğusundadır. Adını, hemen yakınındaki Kıyıcak (pirot ya da pirut) köyünden almıştır.

1978, 1980-83’te kazıldı

H. H. Von der Osten (1929), K. Ökten (1947), P. Meriggi (1962), Mehmet Özdoğan (1977) gibi bilim adamlarınca araştırmalar yapılmıştır. Yerleşim yeri, 1978, 1980-83 yıllarında Özgen Karaca başkanlığında kazılmıştır.

 

İlk yerleşenler, Halaf Kültürü’nden bir topluluk

En üstten itibaren tespit edilen tabakalar şöyledir. I. ve II.: Bizans-Ortaçağ, III.: Demir Çağı, IV. ve V.: MÖ 2.000, VI. ve X.: Erken Tunç Çağı, XI. ve XII.: Geç Kalkolitik Çağ. XIII. ve XIV. ise Obeyd Kültürü'ne (Güney Mezopotamya'da MÖ 5.900-4.300 arasında var olmuştur) ait kalıntılar vermektedir. XIII. tamamen Obeyd yerleşimi, XIV., Halaf Kültürü'nden (MÖ 6.000-MÖ 5.400’de, Kuzey Mezopotamya'nın Çanak Çömlekli Neolitik Çağ'ında gelişen kültür) Obeyd’e geçiş olarak görülmektedir.

 

XIV. ve XV.’de Halaf çanak çömleği bulunmuştur. Obeyd’e oranla daha çoktur, ithal değil taklittir. Halaf malları erken evrelere aittir. En eski yerleşim XV. tabakadır ki sadece Halaf görülmüştür. Dolayısıyla ilk yerleşenlerin Halaf Kültürü'nden bir topluluk olduğu kabul edilmektedir.

 

Kerpiç duvar sıvası üzerine resim

III. yapı katındaki kazılarda, Hitit Dönemi'nden kalma duvarlardan yararlandırıldığı, evlerin iki katlı olduğu ve ikinci kat tabanın kütüklerden yapıldığı anlaşılmaktadır. Çok şiddetli bir yangının ardından yerleşmenin terk edildiği görülmektedir. Demir Çağı mimarisi tahrip olmuştur. Kerpiç duvarların sıvası üstüne kırmızı boya kullanılarak resim çizilmiştir. Bunlar, Obeyd Kültürü'nün Anadolu'da bıraktığı izlerdendir. XIII. tabakada (Obeyd), bebeklerin gömüldüğü 8 çömlek mezar bulunmuştur.

 

Copyright © 2006 - 2017  Malatya Kale Belediyesi
jammersystem.com sinyal kesici malatya evden eve malatya web tasarım jammer jammer fiyat sinyal kesici fiyat cemır fiyat

jammer fiyat sinyal kesici fiyat cemır fiyat jammersystem.com

malatya oto kiralama
KAYNAK:Türkiyenin Online Alışveriş Merkezi - Notebook, Laptop Kampanyaları, En Ucuz Dizüstü Bilgisayar Fiyatları, Cep Telefonu, LCD TV, LED TV, Projeksiyon, Televizyon Modelleri, Taksit Fırsatları